Duh Mang le Dar Din Tuanbia


A hlanlio pi ah khua pakhat ah Dar Din an timi ngaknu dawh ngai a rak um. Midawh ngai a si caah inn khat in tlangval pawl nih an pun tawn. An khuachung ah hin tlangval dawh ngai, michuak thiam ngai, pumrua ṭha ngaingai a min ah Duh Mang  timi a rak um ve. Duh Mang cu bawiphun a si i Dar Din cu phun niam deuh a rak si. Duh Mang cu an khua ngaknu pawl nih hin an rak duh ngaingai. Tlangval dang pawl cu a laan dih hna. Cu lioah cun Duh Mang nih hin Dar Din dawh hi a rak thei bal lo. Dar Din a pungmi tlangval pawl nih Duh Mang nan chim lai lo, tiah bia an rak i tiam hna. Cu tlangval hna lakah cun hnachet tlangval pakhat a um ve. A hawile nih an chimmi bia kha a thei ti lo. Nikhat cu Duh Mang sin ah a va kal i a va chorh. Kannih kan punmi ngaknu cu dawh vialte a pihnak in aa dawh, tiah a va chorh. Duh Mang nih, “ka dua, cu ti a si ah cun tuzan cu kan zul ve tuah lai,” a ti i Dar Din pun ah cun aa thawh ve.

Duh Mang nih Dar Din a hmuh tikah dawh vialte ah a pihnak tiang in aa dawh ti kha a hmuh i hla in a hlawi colh.

“Dar Din luput le sam thlairem, A nu hawi nih an iang lai lo, tlang i zur tidil an chim bang.”

Dar Din cu zanfate a riak(pung)mi tlangval pawl nih khan, “Dinte kaan ham,” an ti i an hruk pi kha disap kar ah an tenh ta tawn. Cu ti an tuahmi kha Duh Mang nih a hmuh tikah, “Dar Din ham hlah u vaal raan nih, nan co rua ding lo man bang in, kei khum tanhruk in ham ve laang,” a ti i a hruk pi cu a tenh ve. Cu tikah Dar Din nih cun midang hrukpi cu tonh duh lo in Duh Mang hrukpi cu aa tonh. Cu thawk cun tlangval dang vialte cu a laan dih hna i Dar Din le Duh Mang cu duhnak hrampi an sih cang.

Duh Mang cu bawiphun va si kaw salnu salpa he khuasami an si. An inn cu inn saupi a si i innleng ah sangsang (donhhlei) a um. An innhmai ah ṭhinṭhang vaa or le lawngka  an bunh i an dum cu theithu, fu le banhla ti in ei ding theihai phun tling an cin hna. Dar Din te zong cu michia (phun nauta) deuh an si ko nain mirum,miṭhawng ṭha aho vanhai lo an si. Duh Mang nu le pa nih an i duh ti thawng an theih tikah Dar Din te cu an nautat tuk hna caah an i duhmi kha an khen hna. Dar Din nu le pa zong nih kanmah pei kan si ve cu tiah Duh Mang he i duh kha an khen ve. Duh Mang a nu le a pa le a farle nih Dar Din duh lo ding in an khenkham bu ah Duh Mang nih cun mizei bawi phun nak hmanh in Dar Din cu a duh deuh ṭhiamṭhiam. Cuti cun an chung le veve nih i duh lo ding in an khenkham hna nain anmah pahnih tu cu an i duhnak kha a feh in a fek chinchin.

Duh Mang nih Dar Din cu thaizing zeidah na ti lai a ti i lo ah ka kal lai a ti ah cun lo ah khan a kal ve tawn. Lo ahcun rianṭuan huam lo in Dar Din te lo lei conh in ni a tla tawn. Cucaah a nu cu a zai tawn i Duh Mang nih, “Ka nu aw phun hlah law zei hngal lo, kan pin tlang i khumte ah khin, sing lo aan dawh leeng lio ti hna,” tiah hla in a hei hloi. Dar Din zong cu zanlei Duh Mang a kui thawng a theih caangka, ka nu tlung usih,” tiah a ti a nu nih,” ka fa tlun a cu rih lo,” tiah a leh. Dar Din nih cun ka nu aw phun hlah law zei hngal lo, kan pin tlaang men kawmh thei maw ṭha, Darlungṭa vun ton lai lo hi,” a ti ve.

Zan khat cu Duh Mang nih Dar Din cu thaizing lo ah na kal lai maw? tiah a hal. Dar Din nih ka kal lai lo ka um ko lai tiah a hlen i a thaizing lo ah a kal diam. Lo an phak hnu in Duh Mang a hlenmi kha aa ngai chih ṭhan ciammaan i a ṭuan lung a chuak ti lo. Cucaah a nu kha, “ka paw a faak,” tiah a hlen. A nu cu a thinphan in a le zokzok i an lo pa i litin thiam nu sin ah litin ah a va kal. Dar Din nih a nu i a hlenmi aa zumh kha a nih a chuak i hla in,”ka paw a faak tiah hraam leen ing, kei zun hriang ngaih hngal val lo in, ka nu litin ah kal daan maan,” a ti i aa nih seek.

Duh Mang zong Dar Din inn ah a um tiah leen ah a va thawh. Lo a rak kal diam a theih tik ah a um aa nuam ti lo i zanlei ah Dar Din ka dong lai tiah meithal aa put i tuante in aa thawh. Lo lam hmun zawllung ah a meithal aa tlinh i zauleu in Dar Din cu a hngak. Duh Mang cu bawifa nih si, mi dawh chuak thiam nih si, ngaknu a si mi paoh nih an duh dih. A zaunak ah cun ngaknu pawl nih tho law kanmah he tlung ve tiah an sawm nain a duh lo, Dar Din cu a hngah peng ko. A hngah a sau tuk cang i aa hngilh kar ah Dar Din le a nu cu an tlung i hlauh lo te in an tlun taak diam ai. Duh Mang cu a hun i hlau i hi tin thla a phuah.

“Dar Din a tlang vel deu hman khin, rungdir sehlaw tlaitlan cung in, duh bia kan phai ṭi lai lo maw.”

Zan khat cu Dar Din pung tlangval pawl cu inndang pung tlangval pawl nih tifun an cheh hna. Zu an daap i paih buan an ser. Cu lio ah cun Duh Mang cu aa hngilh i Dar Din nih hla in a ṭhangh.

“Tho law mi lung awi zei man ai, na vaal hawile pa neng zong nih, paihbuan ṭang kan tham lai ti hna,” a ti i Duh Mang cu a thawh. Paihbuan cu an hun ser i Duh Mang nih a tei dih hna i bual a co. Cu tik ah Dar Din nih hla a phuah.

Paihbuan ser hlah u vaal raan nih, vaal nih an tluk lo Khuanghliang ṭa, kaam lo chuncha bang dir len lai.

Ni khat cu Duh Mang nu le pa khuangcawi an i tim i khuachung ngaknu vialte sumsuk an fial hna nain Dar Din cu an fial duh lo. Duh Mang nih ‘zeicaah Dar Din nan fial ve lo’ a ti i, a ‘hau lo, kan inn rak lam hlah seh’, an ti. Duh Mang nih amah nawlte in sumsuk cu a va fial. A bia al sian lo ah Dar Din cu aa thawh ve. Duh Mang nu le a farle nih Dar Din cu sumchiapi le sumkhal chiapi an peek i chiarchak ah amah lawngte facang an suk ter. Duh Mang nih a theih tikah a thin a hung tuk i Dar Din suk awk facang vialte cu midang ta ah a fonh dih. Dar Din cu a kong kawi i an inn ah a tinpi.

A thaizing ah thing phorh an fial ṭhan. Dar Din zong an fial chih ve. Duh Mang nu le a farle nih an sal hna kha biazik an nawh hna. Thing tampi in rak sanh u law hmai ah rak tlunter u, an ti hna. Dar Din a tlun tikah naal pi seh law zoh awk tlak lo in ril te seh, tiah an inn tual lam ah rurial mum an rak thler. Cu biathli biazik an nawhmi cu Duh Mang nih a rak theih. Dar Din cu thingphorh ah zulh i thing tlawmpal te lawng a sanhpiak.Inn  aphak tikah tualpar in inn tual ah a hlonh in a hei hlonh piak. Dar Din cu aa kongkoi i an inn ah a tin pi. A hnu deuh ah zapi pawl cu rak tlung hna kaw Dar Din rap an chiami mum nih cun a nalpi ciammam hna i hni lo puan lo in an ril liangluang ai.

Duh Mang cu a nu le a pa nih a nu ṭa fanu Sai Ril an halpiak. Cu kong a theih tikah Dar Din nih, “Nang cu lungthlitum kheng cang ai. Kei bel tu vahlai Nganbawm bang, ka hram zei tik dai lai pei maw,” a ti. Duh Mang nih aa thawh ve i, “Duh kan kheeng thla hna nang le kei, dang hram kar ah kan zaa tian kun, ka tum lung dang ngei hngin hlah law.”

Sai Ril thlah zan cu a chung le nih Duh Mang cu ngaknu pun an thlauh. Duh Mang nih  ka paw a fak aa titer i hnathiannak carhlet ah a va it. A chungle nih an ṭhutpi  i an conghhramh nain  hna  nan ka hnawh a ti hna i a ṭhawl dih hna. An kaltak cangka  sutkar in a tolh i Dar Din pun ah a kaltak ziar hna. A nu  nih  a hlam tikah a farle nih, “na hlam tawn maw ka nu kai thlia, a tum cia caan dardong sinah, hnawh zaal ai ee hnawn zaam  borh hoi,” an ti.

Sai Ril le duh Mang an puanpa kai ni cu  Dar Din  a nu le a pa  nih a ngaih maw chia lai, tiah sia le vok thau an thah piak i paran le siaki he an erhter ve. Duh Mang te an puanpar kai zoh lo ding in an chimh. Sihmanhsehlaw Dar Din  nih cun a duh lo i an ṭhinṭhang in a dir i a zoh hna.Dar Din te inntual zawn an phak  in Duh Mang  nih  Dar Din cu a rak hmuh i a puan par kai cu ngol zau in Dar Din sinah ṭhinṭhang ahcun a va ṭhu ve. Sai Ril cu a ning a zak tuk i a ngol ve.  Duh Mang cu a nu le pa nih  Sai Ril ihpi cu an fial rumro caah  zaan thum chung cu an inn ah cun a it ve.Cu karlak te ahcun tlangval dang nih Dar Din cu an rak pun ve. Zan khat cu tlangval pathum Dar Din pun ah an kal. Dar Din nih cun a lung leen bu in,

“Tuzaan zaan hi zei  zaan  thla maw,

pan dingdeng lang nolh ti lo in,

puar pempum lawng pathun ril hna” a ti. Tlangval pawl nih an ningzah bu in” Tuzaan zaan hi  zei zaan thla maw, puar pempum cu kan kal ai lai, pan dang deng nih in tlawng sehlaw,” an ti i an tin hna.

Duh Mang nih Dar Din pun i a rat ṭhan tikah Dar Din cu a ung i ṭhiṭha in a umpi duh ti lo.Cu tikah Duh Mang nih, “ka un ti hlah hnawn zam hninghniang, tlangtlai va ca bang  zuang hawi sih, Sia bang kan dang hram har lo maw?” tiah a hei ti. Cun aa thawh ṭhan i “Tuzan khuasik cu Ngun Kil aw, puan i zawng usih rem pan in, khuadei lainak ar zai hrianman,” tiah hla in a hei hlemh. Dar Din  zong nih thawh ve i,

“Zei ce zaakuh le puan zawn maw,Tial hlun leng dang rim kai ai ci,” a ti ve. A thaizing  Duh Mang cu thawh a tlolh i, “Tho law nilung awi zei man ci, khuadei lainak ar zai hrianmaan, Cawh hnawn zu nih in thlim mang rua,” tiah hla in a ṭhangh.

Duh Mang cu a nu le pa, a ni a farle nih zeicahdah Sai Ril na duh lo tiah an hal. Sai Ril  hi midawh, pumrua ṭha, sam thlairem,luput ṭha, bawi fanu a si i, Duh Mang  nih a duh lomi cu an khuaruah a har ngaingai. Duh Mang zong nih muisam, pumrua lei in a zeihmanh a soi awk a hngal ve lo i,”Sai Ril cu a zun a puam tuk ai,” tiah a leh hna. Cucaah Sai Ril cu Duh Mang nih cun a maak an ti i a nu le pa inn ah a kir ṭhan.

Duh Mang le Dar Din cu zeitihmanh in ṭhen awk an ṭha ti lo i an i um beh. Duh Mang nu le pa le a farle pawl  nih cun an lung a si ṭhiamṭhiam lo. Duh Mang nu nih cun a thawh i,” Duh Mang, thang del do Dar Din ṭhi, a vaal a hawi hmaidel lai thla maw, a di ar mei ngun dong ziam lai,” a ti. Duh Mang  nih cun,” ka  del  ngam hraat lo zei ka ti hnga, ka dii ar mei  ngun dong ziam seh,” tiah a leh ve.

Duh Mang nih Sai Ril  a duh lo tuk i ih pi zong a duh lo lio ah khan, Sai Ril  nih aa thawh i,”ka un ti hlah hnawn zaam hringhniang, thingtian zawn te par  an chim bang, kan va tong ti nawl lai si maw,” a ti. Aa thawh ṭhaan i,” Zei cel mui duh i kan danghraam, kan chan kar  ah chim cuang iang si, ṭawh raan lo dim kui par ṭha bur,” a ti ṭhan.

Nikhat cu khuapi te in ramriah ah an i thawh i Duh Mang zong aa thawh ve. Dar Din nih Duh Mang ram kal cu a re a thei tuk lai tiah hla a phuah, “Duh Mang khuaithing tu tlaang leeng ah, a thlam vung zap laang hol kheeng in, Ṭial Dun sai si doi hmung sawk kha,” a ti . Hitin a ti ṭhaan, “ Sakhaan tu bawh maw tlaang leeng ah, cerhlian nika zaa chong ning law, Bawi er Sai a thlan lai lo maw.” Duh mang nih cun, “Sakhaan tu bawh i kan kal ah, ka phei zuun rau tan cawi ngan in, kir ai laang e dar dong hnen ah “ a ti ve. Ram a riah kar ah Dar Din cu Duh Mang a nu le a farle nih an darkhuang le an pumtek thei sum chung ah an sal nu an deenter . Duh Mang a tlun tik ah Dar Din nih a khuai  tiah an tuuk. Duh Mang nih zeicahdah na khuai hna ti i a hal tik ah, “Duh lo an maak tawng zei ee maw, maw van dar pi khuai ka hngal lo,” tiah a ngaihchiat bute in a leh . Duh Mang khualtlawn kar ah a nu le a farle nih Dar Din cu an hrem tuk caah a nu le a pa nih Kawl ah an rolpi. Dar Din nu nih,” Taangsa ngunkual rol pi ning law, a nu au seh vaan zaa beeng in, rung tlan kun daw sai raang hau laang,” tiah a ti. Duh Mang cu a hung tlung i Dar Din an rol pi ti a theih cun,” ka nu aw rawl ka ronh kal ai laang , vaang zirzer te mual liam tal lai, vung dawn laang ee Zotung rawn in,” a ti.

Zei ti awk an hngal ti lo i chaw an va man i umh taktak in an i um cang. “Duh Mang, na chuah hi zei cel maw, chiahrin leng hnu zulh ko thlak ah, rang sai raang le rial ṭhi na paam” tiah a nu nih a thinhun in a ti. “Duh Mang thang del do Dar Din ṭhi, a vaal hawi hmai del lai dek maw, ngai lo chaw ṭha bang pam ve kha,” ti zong ah a nu nih a ti ṭhan.

Duh Mang cu Kawl khua ah inn pil chim (raal hranh) ah kal aa zaal leng mang na-in  Dar Din he i ṭhen a sian lo caah a ṭuul ṭhan lengmang. Zeikhun hmanh si ai kun thaizing cu kaa thawh ko cang lai,” tiah namtatnak ah Dar Din kha ti suah a fial .

“Dar Din ti ka suah ni leen in , ka taang dum hnawt len lai ing kaw,” a ti i Dar Din nih “ zei cel ti suah maw ni leen in , khua khen ral a do ual lo nih,” tiah a hei capo ve.

A thaizing cu Duh Mang nih a salpa pakhat kha” ka um lo kar ah Dar Din hi ṭhate in n arak zohkhenh lai,” tiah a chimh taak i Kawl kal ah cun aa thawh, Duh Mang a kal kar ah cun a nu le a farle nih cun Dar Din cu faak ngai in an rak hrem. “ Dar Din nih cun Duh Mang cu a ngai tuk i “ Duh Mang Kawl ah ram hraang lio ah, ka zuun cil le dai rial kua laang a chantu ah ko vaal si lai,” tiah ati.

A farle a nu le nih,” nang chum e pur nu zuun cil ṭiakṭuak, kan dum fu zong ban thlum thei thu, kan ciin rawl hmanh ei tei ti lo,” an ti ve, Dar Din nih a thawh thaan i,” Duh Mang a pa in sem ai ngai, a tlei lai lawng lung phaang nawm in, lo ṭha um pi ci an cin bang,” tiah a ti rih.

Duh Mang kalkar ah Din Din cu rai nih a fanh lengmang. Asinain Duh Mang nu le a farle nih cun rianṭuan an hneek chih ṭhiamṭhiam. Ni khat cu faar hlam an fial i, a salpa he faar hlam ah cun an kal. Ram lak ah cun rai nih a fanh i ti an i phorhmi a din dih. A tihaal cu a zual chin lengmang. An sal pa nih, "mah kaa ah hin rak um law tlanglei ah ti ka va kawl ta a lai. Hi kaa thingkua i a um mi “ning” ti hi na ding hrimhrim lai lo,” tiah a cah taak i ti kawl ah cun a kal. Dar Din cu a ti haal a celh ti lo i zei khom si ai kun a ti i thingkua chung i “Ning" ti cu a din ai. Ti a din hnu tlawmpaal ah a hnakhaw a hung kau, a hnaar a hung ṭhang, a pum zong a ṭhang chin. A sal pa cu rethei namchan ngai in ti he a hung phaan ve. Cutik ah Dar Din nih, “ka ti haal ka tuar ti lo i “Ning" ti ka rak din i mah ti hin ka si ko,” tiah a ti. "Na u pa a tlun tik ah ka kong lam cu ṭhate in rak chim te. Ka ṭhi, ka hrihrual, ka baan khaang hna hi phoih law ka ṭa fanu a ngeih tikah rak pe te hna seh,” tiah a cah taak i Dar Din cu a mitthli tla thluahmah bu in vui ah cun aa cang i a holh kho ti lo.

A salpa nih a thilri cu rianrang in a phoih ko nain a taai i hrangkha a phoih manh ti lo i a ṭhan chih. A salpa nih Vui cu kawm a kulh piak i zei ti awk a ṭhalo cu ta tiah a ngaihchiat bu te in inn ah a tlun taak. Tlaang a liam lai ah vui cu a hei conh taak i,

“Khi maw kan mei tlan faar hlamnak, nang he vun khirh nawl ti lai lo, Vui aw ka taap lai ni leen in,” tiah hla in a hloi taak.

Nisarih hnu ah Duh Mang cu Kawl in salnu, salpa tampi te a hung tlung. Mitam pi nih an don. Dar Din mui thlam a de ti lo i a khuaruahhar in a dongtu hna kha zeitindah a si ti kha a hal hna. A dongtu pawl nih kan hngal ve lo tiah an ti ziar. Dar Din zultu an sal pa zong cu Duh Mang ton lai ṭih ah ramlak ah a roltaak. Duh Mang nih zeitinhmanh in ka ti lai lo a ti i an salpa cu a auhter hna. An salpa cu a hung tlung i Dar Din a si canning vialte cu a chimh dih. Duh Mang cu a ngaih a chia tuk i Dar Din um ti lo hnu ah cun sal hna hi zei dah ka tuah naklai, a ti i a rak phorhmi salnu le salpa hna cu an dihlak in a thlah dih hna. A thaizing cu changvut a denter hna i vui umnak ah cun a kal.

Vui cu a rawl ṭaam a rak celh lo i a kawm a rak bauh i a kawm pawng i rua hnah kha a rak ṭam len ko. Duh Mang a rat a hmuh caangkaa a rawl ṭam cu a ngol i a mitthli kuar kuar in a tla. Duh Mang nih vui cu chun nithlak a um hnawh i ngaihchia lileng in an i chawn. Nitlak lai ah Duh Mang nih, “Sai aw na zarh in bual ning law, thiang ai ti ngat lo khua lul nih,” a ti i changvut a dangh taak hnu ah a ṭah bu in inn ah a tlung.